پیوند وجوب خمس با صحت عبادات و معاملات و مسئله عدالت
درکتاب «پیامدهای فقهی عدم پرداخت خمس» بخوانید
پیوند وجوب خمس با صحت عبادات و معاملات و مسئله عدالت
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشر حوزه، کتاب پژوهشی «پیامدهای فقهی عدم پرداخت خمس» اثر حجتالاسلام عبدالمجید خانی ملایری
با رویکردی نوآورانه و مسئلهمحور، به «پیامدها و آثار وضعی» فریضه خمس نگریسته و در پی آن است که عدم پرداخت خمس صرفاً یک گناه تکلیفی و ترک واجب نیست، بلکه آثار و تبعات وضعی گستردهای دارد که مسائلی چون عبادات، معاملات، اموال خانوادگی و حتی صلاحیتهای اجتماعی و منصبهای شرعی فرد را تحتالشعاع قرار میدهد.
نگاهی به روششناسی و دغدغه مؤلف در تدوین اثر
نویسنده در مقدمه کتاب با اشاره به خلأ موجود در دستهبندی کاربردی آثار وضعی خمس، هدف اصلی این رساله علمی را استخراج و تطبیق ۳۵ پیامد فقهیِ مترتب بر عدم پرداخت خمس بر پایه مبانی دهگانه کیفیت تعلّق خمس معرفی میکند.
ویژگیها و امتیازات روششناختی کتاب
1. استناد متقن به متون اصیل: ذکر عین عبارات فقهی عربی و اسناد دقیق روایی و فقهی در پاورقیها جهت اتقان علمی.
2. محوریت کتب مرجع فقهی: مبنا قرار دادن کتاب شریف *«العروة الوثقی»* اثر علامه سید محمدکاظم طباطبایی یزدی و *«تحریر الوسیله»* امام خمینی (قدسسرهما) بههمراه بررسی شروح و حواشی آنها.
3. کاربردیسازی برای مبلغان و عموم پژوهشگران: گردآوری و دستهبندی فتاوای مراجع عظام تقلید معاصر ذیل هر مسئله فقهی.
4. رعایت توالی تاریخی در نقل اقوال: تدوین اقوال فقهای بزرگ شیعه بر اساس تقدم و تأخر زمانی وفات آنان با هدف ارائه سیری منسجم از تکامل مباحث فقهی.
فصلبندی و زوایای محتوایی کتاب
این پژوهش در سه فصل اصلی و بخشهای تخصصی تدوین یافته است:
فصل اول: مفاهیم، کلیات و فلسفه تشریع
در این بخش، مفاهیم لغوی و اصطلاحی خمس، تعاریف فقها، پیشینه تاریخی و حکمت تشریع این فریضه مالی از منظر قرآن کریم و روایات اهلبیت (ع) مورد واکاوی قرار گرفته است.
فصل دوم: ادله وجوب و کیفیت تعلّق خمس (مبانی دهگانه)
مؤلف در این فصل، پس از اقامه ادله اربعه (کتاب، سنت فریقین، اجماع و عقل) بر وجوب خمس و تبیین موارد هفتگانه تعلّق آن (غنائم جنگی، معادن، گنج، غواصی، مازاد مؤونه سال/ارباح مکاسب، زمین ذمی، مال حلال مخلوط به حرام)، به یکی از مباحث دقیق اصولی و فقهی یعنی «کیفیت تعلّق خمس» میپردازد:
فصل سوم: احکام و پیامدهای ناشی از عدم پرداخت خمس
این فصل در دو بخش تفصیلی، پیامدهای عدم پرداخت خمس را در متن زندگی فردی و اجتماعی مومنان به تصویر میکشد:
۱. پیامدهای فقهی در عبادات و مناسک:
بررسی حکم و پیامدهای عدم پرداخت خمس بر:طهارت ثلاث: وضو، غسل و تیمم با آب یا خاک غیرمخمّس، مرتب شدن آثار جنابت و بطلان مقدمات عبادات.
* نماز: حکم خواندن نماز در لباس یا مکان غیرمخمّس، و مسئله مهم ایجاد اخلال در نماز دیگران به سبب حضور تارک خمس در صفوف نماز جماعت.
* روزه، افطاری و اعتکاف: حکم شرعی افطاری دادن با اموال متعلق خمس و صحت اعتکاف.
* حج و زیارات: انجام مناسک حج با اموال غیرمخمّس، طواف نساء و نماز طواف در لباس غیرمخمّس.
* احکام اموات و تجهیز میت: غسل میت، حنوط، خرید کفن، اقامه نماز و تهیه قبر با اموال غیرمخمّس، زکات تجهیز میت و حتی حکم نبش قبر در موارد عدم پرداخت خمس.
۲. پیامدهای فقهی در معاملات، اموال و حقوق عامه:
* مسائل ارث و وصیت: تکلیف وارثان نسبت به ترکه میتی که خمس نداده و چگونگی بهروزرسانی بدهی خمسی میت.
* معاملات و دادوستد: جاری شدن حکم دَین و احکام غصب بر اموال غیرمخمّس، معاملات فضولی، و احکام شریک با فرد تارک خمس.
* تغذیه و روابط اجتماعی: حکم خوردن غذای غیرمخمّس، وظیفه واجبالنفقه و مهمان در خانه تارک خمس، هدیه دادن و مصرف مال غیرمخمّس در امور خیریه.
* خروج از عدالت و سلب صلاحیتهای اجتماعی: تحلیل روایی عدم پرداخت خمس بهعنوان گناه کبیره (تحت عناوین: حبس الحقوق من غیر عسر، منع زکات واجب، غصب اموال) و بهتبع آن زوال شرط عدالت.
علاقهمندان، پژوهشگران، اساتید، طلاب و عموم مخاطبان میتوانند برای ، مشاهده فهرست و عناوین کتب موسسه نشر حوزه های علیه ، به تارنمای رسمی انتشارات حوزههای علمیه به نشانی nashrehowzeh.ir مراجعه نمایند. همچنین، مرکز پخش و فروش حضوری این مؤسسه در قم، خیابان معلم، جنب بیت حضرت امام خمینی(ره)، قرار دارد. شعبه دوم نیز واقع در درب اصلی مدرسه دارالشفاء، کتابفروشی مؤسسه نشر حوزههای علمیه است. شماره تماس: ۰۲۵۳۲۱۹۱۵۲۹
