تبارشناسی جنبش‌های نوظهوروشیوه‌های مواجهه با آن
تبارشناسی جنبش‌های نوظهوروشیوه‌های مواجهه با آن
کتاب «تحولات نوپدید دینی و معنوی در دنیای معاصر» تألیف دکتر محمدمسعود سعیدی با تکیه بر روش‌شناسی جامعه‌شناسی دین، به تحلیل خاستگاه، فرایند عضوگیری، پیامدهای فردی و اجتماعی و آسیب‌شناسی الگوهای مواجهه با جریان‌های نوظهور معنوی پرداخته است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشر حوزه، رشد روزافزون جریان‌ها، محافل و نحله‌های مدعی معنویت در دهه‌های اخیر، چالش‌ها و پرسش‌های متعددی را در عرصه دین‌داری، امنیت فکری و سبک زندگی جامعه به‌ویژه در میان نسل جوان رقم زده است. کتاب «تحولات نوپدید دینی و معنوی در دنیای معاصر»، جدیدترین اثر پژوهشی دکتر محمدمسعود سعیدی (عضو هیئت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی)، با نگاهی علمی، تطبیقی و به دور از داوری‌های شتاب‌زده، پدیده ادیان و معنویت‌های نوظهور را در بستری جهانی و در مقایسه با جامعه ایران به بوته نقد و واکاوی گذاشته است.
نویسنده در این اثر نشان می‌دهد که تحولات دینی جدید، فراتر از یک رخداد گذرا یا برساخته صِرف رسانه‌ای، پدیده‌ای چندبعدی و متأثر از روندهای نوسازی و جهانی‌شدن است؛ از همین رو، مواجهه مؤثر و کارآمد با پیامدهای آن، پیش از هر اقدام سلبی، نیازمند شناخت علمی ساختارها و الگوهای رفتاری این جریان‌ها است.
فصول و سرفصل‌های کتاب
این پژوهش در سه فصل بنیادین سامان یافته و نویسنده در هر فصل، یکی از اضلاع مثلث «چیستی»، «چگونگی» و «چرایی» این پدیده را بررسی کرده است:
فصل نخست: «چیستی تحولات نوپدید دینی و معنوی»
این فصل به مفهوم‌شناسی، تبارشناسی و تعیین قلمرو اصطلاحات اختصاص دارد. نویسنده ابتدا تعاریف پایه از جنبش‌های نوپدید دینی را تبیین کرده و سپس به پرسش چالش‌برانگیزِ «حقیقی بودن یا برساخته‌رسانه‌ای بودن جنبش عصر جدید (New Age)» پاسخ می‌دهد. مهم‌ترین سرفصل‌ها و مباحث این بخش عبارت‌اند از:
* ادعاهای جنبش‌های جدید پیرامون «بهسازی فردی»، آرامش روان و خودشکوفایی؛
* ویژگی‌های بنیادین تحولات دینی در دوران معاصر؛
* بررسی همگرایی میان ادیان سنتی و جریان‌های جدید؛
* تفکیک مفهومی میان «دین‌داری» و «اشکال مدرن معنویت‌گرایی»؛
* الگوهای نوسازی، جهانی‌شدن و پدیده «جهانی‌ـ‌محلی‌شدن» (Glocalization) در معنویت‌های جدید؛
* بازتعریف اهداف و قبله‌نماهای نوظهور در پوشش مناسک و آیین‌های ابداعی.
فصل دوم: «چگونگی تحولات نوپدید دینی و معنوی»
نویسنده در این فصل با ترکیب توصیف و تبیین در سطوح خرد و میانی، به چگونگی رفتار و حیات درونی این گروه‌ها می‌پردازد. یکی از امتیازات این فصل، نقد دیدگاه‌هایی است که گرایش افراد به این نحله‌ها را صرفاً بر پایه اختلالات روانی یا انگیزه‌های سیاسی تحلیل می‌کنند؛ وی نشان می‌دهد تبیین‌های روان‌شناختی به تنهایی نابسنده هستند. عناوین اصلی این فصل شامل موارد زیر است:
* سازوکار و فرایند شکل‌گیری و هسته‌سازی گروه‌ها؛
* فرایند و مراحل تغییر آیین و جذب اعضای تازه‌وارد؛
* بررسی گونه‌ها و الگوهای چرخش دینی و معرفتی نوکیشان؛
* پیامدها، دستاوردها و آسیب‌های عضویت در محافل نوپدید برای فرد، نهاد خانواده و بافت عمومی جامعه.
فصل سوم: «چرایی تحولات نوپدید دینی و معنوی»
فصل پایانی اثر از منظری کلان‌نگر به بررسی علل ساختاری و زمینه‌های اجتماعی بالندگی این جریان‌ها می‌پردازد. در این بخش پرسش اصلی این است که چرا جوامع امروز با چنین گرایش‌هایی روبه‌رو می‌شوند و جامعه ایران در کجای این مختصات ایستاده است. عناوین شاخص این فصل عبارت‌اند از:
* ویژگی‌های پایگاهی، سنی، تحصیلی و اجتماعی مخاطبان جذب‌شده؛
* بحران هویت و خلاءهای معنایی در نسل جوان به عنوان پیش‌ران گرایش به معنویت‌های بدیل؛
* نسبت و برهم‌کنش ساختار جامعه معاصر با دگرگونی‌های دینی؛
* تبیین‌های جامعه‌شناختی علّی پیرامون چرایی ناکارآمدی شیوه‌های مواجهه سنتی و صرفاً امنیتی، و ضرورت تدوین راهبردهای ایجابی، اقناعی و چندبُعدی.
مخاطبان اثر
مطالعه این کتاب برای پژوهشگران حوزه جامعه‌شناسی دین، طلاب و فضلای حوزه‌های علمیه، مبلغان و اساتید دانشگاه، مدیران دستگاه‌های فرهنگی، مشاوران خانواده و کنشگران حوزه مقابله با شبهات فکری و نحله‌های انحرافی منبعی کاربردی، روزآمد و راهگشا خواهد بود.
علاقه‌مندان، پژوهشگران، اساتید، طلاب و عموم مخاطبان می‌توانند برای ، مشاهده فهرست و عناوین کتب موسسه نشر حوزه های علمیه ، به تارنمای رسمی انتشارات حوزه‌های علمیه به نشانی nashrehowzeh.ir مراجعه نمایند.
همچنین، مرکز پخش و فروش حضوری این مؤسسه در قم، خیابان معلم، جنب بیت حضرت امام خمینی(ره)، قرار دارد. شعبه دوم نیز واقع در درب اصلی مدرسه دارالشفاء، کتابفروشی مؤسسه نشر حوزه‌های علمیه است. شماره تماس: ۰۲۵۳۲۱۹۱۵۲۹
