«بشارت‌ها»؛ آیینه‌ای از نویدهای نبوی برای پیروان امیرالمؤمنین (ع)
بازخوانی میراث ماندگار حدیثی شیعه
«بشارت‌ها»؛ آیینه‌ای از نویدهای نبوی برای پیروان امیرالمؤمنین (ع)
نگاهی به ترجمهٔ روان و پژوهش‌محور کتاب شریف «بشارة المصطفی لشیعة المرتضی» به‌قلم محمد فربودی
در روزگاری که تقویت امید، بازخوانی هویت ایمانی و تحکیم پیوندهای قلبی با خاندان عصمت و طهارت (علیهم‌السلام) ضرورتی دوچندان یافته است، عرضه و ترجمهٔ متون دست‌اول روایی با بیانی پیراسته و استوار، غنیمتی علمی و معنوی به شمار می‌رود.
کتاب «بشارت‌ها»، برگردانِ فارسیِ اثر گرانسنگ و کم‌نظیر «بشارة المصطفی لشیعة المرتضی» تألیف محدث و فقیه نامدار سدهٔ ششم هجری، ابوجعفر محمد بن علی بن رستم طبری (معروف به عمادالدین طبری)، با ترجمه و تحقیقِ پژوهشگر ارجمند محمد فربودی، اثری است که جانِ مشتاقان معارف اهل‌بیت (ع) را با مژده‌ها و نویدهای امیدبخش نبوی صفا می‌بخشد.
۱. موضوع و محتوای اصلی کتاب؛ پاسخی نقلی به پرسش از فرجام و منزلت تشیع
عمادالدین طبری این کتاب را با هدفی روشن تدوین کرده است: گردآوری تمام روایاتی که با اسنادِ متصل، از لسان مبارک رسول گرامی اسلام (ص) و ائمهٔ اطهار (ع) دربارهٔ:
1. مقامات و کرامات روحی شیعیان و محبان آل‌الله،
2. بشارت‌های الهی در خصوص بخشش گناهان، ایمنی از عذاب دوزخ و نیل به درجات والای بهشت،
3. فضایل بی‌کران، مناقب اختصاصی و مظلومیت‌های امیرالمؤمنین علی (ع) و اهل‌بیت (ع)،
4. آداب، نشانه‌ها و ویژگی‌های اخلاقی و رفتاریِ شیعهٔ راستین، صادر شده است.
این اثر تنها یک مجموعهٔ مناقب‌نگاری محض نیست، بلکه با نقل روایات اخلاقی، سلوکی و هویتی، مرز میان «ادعای محبت» و «تشیع حقیقی» را ترسیم می‌کند و با دمیدن روح امید و استواری، شیعیان را به پایبندی به تقوا و ولایت‌مداری فرامی‌خواند.
۲. مؤلف چه کار کرده و چه مشقت‌هایی را به جان خریده است؟
عمادالدین طبری به عنوان یکی از استوانه‌های علم حدیث و کلام در قرن ششم، برای تدوین این گنجینه رنج‌های فراوانی بر خود هموار ساخت:
* سفرهای متعدد برای استماع حدیث (رحلة فی طلب الحدیث): او برای ثبت احادیث، شهرها و مناطقی همچون نجف اشرف، کوفه، ری، آمل و کربلا را درنوردید و نزد مشایخ بزرگ شیعه و حتی اهل‌سنت به تلمّذ و استماع نشست.
* ثبت با سند متصل: طبری روایات را با ذکر تمامی واسطه‌های سندی تا معصوم (ع) ضبط کرد تا کتاب پایه‌ای مستحکم، اصیل و مرجع برای رجالیان و محققان اعصار بعد (مانند علامه مجلسی در *بحارالانوار* و شیخ حر عاملی در *وسائل‌الشیعه*) باشد.
* تقریب و استفاده از منابع فریقین: مؤلف با هنرمندی، علاوه بر طرق شیعی، روایاتی معتبر از طریق راویان و علمای اهل‌سنت دربارهٔ فضایل علی (ع) و شیعیانش نقل کرده تا حجیت اثر برای همهٔ جویندگان حقیقت آشکار باشد.
۳. تلاشها و کاربست‌های پژوهشی مترجم
ارائهٔ متنی با اسناد طویل و عبارات کهن حدیثی برای مخاطب امروز، همواره کاری دشوار است. آقای محمد فربودی در ترجمه و تدوین «بشارت‌ها» خدمات شایسته‌ای انجام داده است:
* ترجمه‌ای سلیس و همه‌فهم: متن دشوار روایات به نثری رسا، شیوا و روان برگردانده شده، به‌گونه‌ای که هم اهل تحقیق از دقت آن بهره‌مند شوند و هم عموم مخاطبان شیفتهٔ معارف دینی پیام آن را دریابند.
* تنظیم، تفکیک و دسته‌بندی موضوعی: از آنجا که نسخهٔ اصیل عربی طبری فاقد عناوین ریز و تفکیک‌شده برای روایات بود، مترجم با استخراج مضامین احادیث، عناوین کاربردی و روشنی بر بالای هر روایت یا بخش نشانده است تا دستیابی به مطالب آسان شود.
* ارائهٔ متن دوزبانه (عربی و فارسی): کتاب به گونه‌ای تدوین یافته که متن عربی حدیث همراه با اعراب‌گذاری در کنار ترجمه قرار گیرد؛ امری که امکان تطبیق و استفادهٔ خطبا، نویسندگان و طلاب را دوچندان می‌کند.
* پاورقی‌ها و توضیحات تکمیلی: توضیح پاره‌ای از واژگان دیرفهم، توضیح اصطلاحات حدیثی و در مواردی معرفی راویان و اسناد برای بهره‌مندی بهتر خوانندگان.
۴. ساختار، سرفصل‌ها و بشارت‌های بارز در کتاب
کتاب بر پایهٔ بخش‌ها یا ابواب اصلی (۱۷ جزء که بخش‌های قابل‌توجهی از آن بر جای مانده) تنظیم شده است که اهم محورها و بشارت‌های آن عبارت‌اند از:
1. بشارت‌های رستگاری و حوض کوثر: احادیث پیامبر (ص) دربارهٔ این‌که شیعیان نخستین گروهی هستند که بر حوض کوثر وارد می‌شوند و از شفاعت کبرای نبوی بهره‌مند می‌گردند.
2. بشارت بهشت و درجات عرشی: روایاتی با این مضمون که بهشت مشتاق علی (ع) و شیعیان اوست و فرشتگان مأمور به تکریم و استغفار برای محبان اهل‌بیت هستند.
3. امان از ترس‌های روز رستاخیز: روایات دال بر این‌که ولایت امیرالمؤمنین (ع) دژی مستحکم (حِصن) است که دلدادگانِ راستینش در هول‌وهراس قیامت در امان خواهند بود.
4. زیارت اعتاب مقدسه: بخشی از روایات برجستهٔ کتاب پیرامون زیارت امام علی (ع) و سیدالشهدا (ع) و پاداش عظیم زائران آن بقاع متبرکه است (همچون روایت تاریخی زیارت عطیه عوفی و جابر بن عبدالله انصاری در اربعین).
5. معیارها و سیمای شیعهٔ واقعی: روایاتی که تأکید دارند بشارت‌ها مشروط به ورع، پرهیزکاری، اهتمام به نماز، یاری برادران دینی و دوری از گناهان است؛ بدین‌سان پیوند ناگسستنی میان «محبت» و «عمل صالح» برقرار می‌شود.
علاقه‌مندان، پژوهشگران، اساتید، طلاب و عموم مخاطبان می‌توانندبرای،مشاهده فهرست و عناوین کتب موسسه نشر حوزه های علمیه ، به تارنمای رسمی انتشارات حوزه‌های علمیه به نشانی مراجعه نمایید https://nashrehowzeh.ir
همچنین، مرکز پخش و فروش حضوری این مؤسسه در قم، خیابان معلم، جنب بیت حضرت امام خمینی(ره)، قرار دارد. شعبه دوم نیز واقع در درب اصلی مدرسه دارالشفاء، کتابفروشی مؤسسه نشر حوزه‌های علمیه است. شماره تماس: ۰۲۵۳۲۱۹۱۵۲۹
