درآمدی بر فلسفه اقتصاد اسلامی ؛ بررسی هویت دانش اقتصاد اسلامی
درآمدی بر فلسفه اقتصاد اسلامی ؛ بررسی هویت دانش اقتصاد اسلامی
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشر حوزه ، دبیرخانه حمایت از طرحهای پژوهشی معاونت پژوهش مرکز مدیریت حوزههای علمیه با همکاری موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره کتاب درآمدی بر فلسفه اقتصاد اسلامی (بررسی هویت دانش اقتصاد اسلامی) را به قلم محمد جواد توکلی برای استفاده علاقهمندان به مطالعه در حوزه اقتصاد اسلامی، بهویژه استادان و دانشجویان حوزه و دانشگاه چاپ و منتشر کرده است .
نویسنده در خصوص هدف از تدوین این پژوهش می گوید ؛ برای بررسی هویت اقتصاد اسلامی باید به پرسشهایی درباره چیستی، شرایط شکلگیری و منابع اقتصاد اسلامی و نیز اعتبار شناختها در این حوزه پاسخ داد. پاسخ به این سؤالها مرزهای اقتصاد اسلامی را معین میکند. اقتصاددانان مسلمان تلاش چندانی برای روشن کردن مرزهای این دانش انجام ندادهاند. در نتیجه هنوز ابهامات زیادی درباره هویت نظریههای اقتصاد اسلامی و تفاوتشان با نظریههای متناظر در اقتصاد متعارف وجود دارد.
مباحث کتاب در قالب هشت فصل
در این کتاب، پس از تعیین مباحث اساسی در شناخت هویت اقتصاد اسلامی، به مهمترین مباحث آن، ازجمله تعریف اقتصاد اسلامی، تعیین قلمرو آن و همچنین منابع، شرایط شکلگیری و اعتبارسنجی این دانش در قالب هشت فصل ارائه شده است. فصول اول تا هفتم به بررسی مباحث اساسی در شناخت هویت اقتصاد اسلامی، هویت شناختها در اقتصاد اسلامی، تعریف و قلمرو اقتصاد اسلامی، گونهشناسی روششناسی آن مباحث، به مقولات جدیدی در زمینه هویت اقتصاد اسلامی در مقایسه با سایر مکاتب اقتصادی پرداخته است.
مباحث اساسی در شناخت هویت دانش اقتصاد اسلامی
نویسنده در فصل اول به مباحث اساسی در شناخت هویت دانش اقتصاد اسلامی اختصاص دارد. در این فصل ابتدا به بررسی رویکردهای مختلف در تحلیل هویت دانش اقتصاد اسلامی پرداخته ، سپس جایگاه بحث از هویت اقتصاد اسلامی در مباحث فلسفه اقتصاد اسلامی را تعیین و در پایان قلمرو مباحث در زمینه هویت دانش اقتصاد اسلامی را تبیین کرده است.
هویت شناختها در اقتصاد اسلامی
فصل دوم کتاب به بررسی هویت شناختها در اقتصاد اسلامی اختصاص دارد و ابتدا به بررسی تعریف معرفت در اقتصاد اسلامی پرداخته در ادامه ضمن مفهومشناسی انواع معرفت در اقتصاد اسلامی، مؤلفههای معرفت در اقتصاد اسلامی را بررسی و به تمایز مفاهیم و گزارهها در اقتصاد اسلامی توجه نموده است و در ادامه ارزشباری شناخت در اقتصاد اسلامی و همچنین رابطه نظریه و مشاهده در اقتصاد اسلامی بررسی شده است.
تعریف و قلمرو اقتصاد اسلامی
فصل سوم به تعریف اقتصاد اسلامی و تعیین قلمرو آن اختصاص دارد و پس از تفکیک هویت عینی از هویت دانشی اقتصاد اسلامی، به بررسی انتقادی سیر تحول تعاریف دانش اقتصاد و قلمرو آن پرداخته و در ادامه رویکردهای مختلف در تعریف اقتصاد اسلامی تجزیه و تحلیل شده است که در نهایت زمینهساز تعیین قلمرو اقتصاد اسلامی و رابطه آن با سایر علوم انسانی اسلامی خواهد بود.
گونهشناسی نظریهها در اقتصاد اسلامی
در فصل چهارم به گونهشناسی نظریهها در اقتصاد اسلامی و تفکیکهای متداول آن، ازجمله تفکیک مکتب از علم اقتصاد اسلامی بحث و بررسی شده است که در این بررسی به تفکیکهای دیگری، ازجمله تفکیک مکتب، نظام و علم اقتصاد اسلامی و همچنین تفکیک اقتصاد تشریعی، تحلیلی و تدابیری از یکدیگر توجه شده و در ادامه تفکیک اقتصاد اسلامی هنجاری، اثباتی و تجویزی از یکدیگر پیشنهاد شده در پایان فصل، سایر تفکیکهای قابلارائه دربارهٔ شناختها در اقتصاد اسلامی، ازجمله تفکیک نظریه، الگو و مدل در اقتصاد اسلامی و نیز تفکیک قانون، مقررات و سیاست اقتصادی بررسی می گردد.
شرایط شکلگیری دانش اقتصاد اسلامی
نویسنده در فصل پنجم شرایط شکلگیری دانش اقتصاد اسلامی را بررسی میکند. در این بررسی، ادعاهای مطرحشده دربارهٔ وابسته بودن نظریههای اقتصاد اسلامی به نامگرایی و تحقق عملی مکتب اقتصادی اسلامی تجزیه و تحلیل کرده واستدلال نموده پذیرش ذاتگرایی در اقتصاد اسلامی نهتنها مانع شکلگیری دانش اقتصاد اسلامی نیست که به تقویت آن کمک میکند. برخلاف ادعاهای مطرح شده، اقتصاد اسلامی میتواند با رد نامگرایی، از روش فرضیهای ـ قیاسی برای پیشبرد نظریههای خود استفاده کند.
منابع شناخت در اقتصاد اسلامی
در فصل ششم سخن از منابع شناخت در اقتصاد اسلامی به میان میآید. این منابع عقل، تجربه و وحی را در بر میگیرند. برای واضح شدن جایگاه هر یک از این منابع جایگاه عقل، تجربه و وحی در اقتصاد اسلامی به تفصیل بیان شده است . علاوه برآن، تحلیلی از جایگاه شهود در نظریهپردازی در اقتصاد اسلامی نیز آمده است. پایانبخش این فصل، بررسی رابطه منابع شناخت در اقتصاد اسلامی است.
اعتبارسنجی نظریه های اقتصاد اسلامی
فصل هفتم به ارزیابی ملاک اعتبار نظریهها در اقتصاد اسلامی، در سه بُعد واقعنمایی، توجیه و اسلامی بودن میپردازد. در این ارزیابی ابتدا به بررسی مسئله اعتبار نظریهها در اقتصاد متعارف با تفکیک رویکردهای واقعگرایانه و ناواقعگرایانه میپردازیم. در ادامه رابطه نظریههای اقتصاد اسلامی با واقعیت و نیز ملاک موجه بودن نظریههای اقتصاد اسلامی در چارچوب نظریهٔ مبتناگری را بررسی خواهیم کرد. بحث از ملاک اسلامی بودن نظریههای اقتصاد اسلامی نیز بهمنظور بررسی رابطهٔ این نظریهها و واقعیت تشریعی صورت میگیرد.
جمعبندی همهٔ مباحث کتاب
فصل هشتم به جمعبندی همهٔ مباحث کتاب اختصاص دارد. در این فصل به اختصار نتایج مباحث مطرحشده در فصول پیشین بهشکلی منسجم ارائه شده است.
علاقه مندان برای تهیه این کتاب به درگاه موسسه نشر حوزه های علمیه https://nashrehowzeh.ir/p/d/2128
یا به نشانی قم خیابان معلم، جنب بیت امام خمینی(ره)، موسسه انتشارات حوزه های علمیه مراجعه کنند. شماره تماس ۰۹۳۸۷۹۲۴۲۲۹ پاسخ گوی کتاب دوستان است
